Sağlık Bilgileri

Çalışanlarda Beslenme

Yeterli ve dengeli beslenme yukarıda da belirtildiği gibi; bireyin yaşı, cinsiyeti, fiziksel aktivitesi ve özel durumuna göre gerekli olan enerjinin, besin öğelerinin ( protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineraller) ve be¬sin bileşenlerinin (su, posa ve bitkisel kimyasallar) besinlerle yeterince alınması ile mümkündür.

Enerji :
İnsanın besinlerle aldığı enerji; harcadığı enerji ile dengede ol¬malıdır. Alınan enerjinin yetersizliği sadece kan glikozunu değil, kas ve ka¬raciğer glikojenini de azaltır. Enerjinin sağlandığı besin ögelerinin oransal olarak cins ve miktarı da verimliliği etkiler. Besinlerle alınan enerjinin başlıca kaynağı olan besin ögeleri protein¬ler, karbonhidratlar ve yağlardır. Enerji gereksinimi ne olursa olsun, gün¬lük alınan toplam enerjinin % 12- 15’i proteinlerden, % 55- 60’ı karbonhid¬ratlardan, % 25- 30’u yağlardan gelmelidir. İşçilerin günlük enerji gereksi¬nimleri yaptıkları işin niteliğine göre değişir.Çalışma ortamının çok soğuk veya çok sıcak oluşu da enerji gereksinimini, dolayısıyla per-formansı etkiler. Aşağıda yapılan işe göre gerekli olan ortalama günlük enerji miktarları verilmiştir.

İşin aktivitesine göre 18-60 yaş için gerekli olan günlük enerji miktarı (kkal / gün)

Harcanan enerji miktarını ve yapılan fiziksel aktivite düzeyine göre işler ve meslekler aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:

Hafif Aktiviteli İşler/Meslekler :
Büro işleri, avukat, doktor, muhasebeci, öğretmen, mimar, kullanılarak yapılan ev işleri.

Orta Aktiviteli İşler/Meslekler :
Hafif sanayi işleri, terzilik, elektrik, tekstil, gıda, montaj işleri, marangozluk, mobilya endüstrisi, kanal işçiliği, matbaa işçileri, gemicilik, fırıncılık, alet kullanılmadan yapılan ev işleri, öğrencilik, tütün işçileri, tezgahtarlık.

Orta-Ağır Arası Aktiviteli İşler/Meslekler :
Tarım işçilerinin bir bölümü, düz işçiler, sıva işleri, yük taşımak, balya istiflemek, çiftçilik, lastik ve kau¬çuk işçileri, deri sanayi, kimya ve elektrik endüstrisi, orman işçileri, maden ocağı işçileri, demir-çelik işçileri.

Ağır Aktiviteli İşler/Meslekler :
Tomruk işleri, madencilik, ormancılık, demir-çelik sanayi, yol ve inşaat işçileri, yüksek ısılı fırın işçileri, ağır yük taşıyıcıları, ağaç kesme işleri, demir işçileri, tarım işçilerinin bir bölümü.

İşçilerin enerji gereksinimlerini, fiziksel aktiviteleri yanı sıra; işyeri or¬tamın sıcaklığı da etkiler. Çalışılan ortamın sıcaklığı 10- 14 derecenin altı¬na her 10 derece indiğinde, enerji gereksinimi % 5- 10; ortamın sıcaklığı 30 derecenin üzerine her 1 derece yükseldiğinde, enerji gereksinimi % 5 artar. Bu nedenle işçilerin enerji gereksiniminin saptanmasında yapılan işin ve fiziksel aktivitenin yanı sıra; çalışma ortamının sıcaklığı da dikkate alınmalıdır.


Yetersiz ve Dengesiz Beslenen İşçilerde Karşılaşılabilecek Sorunlar

Yaptığı işin niteliğine göre besinlerle doğal yoldan gerekli enerji ve be¬sin öğelerini yeterince alamayan işçilerde aşağıda belirtilen olumsuzluklar görülebilmektedir.

• Fiziksel performans için gerekli olan ve kan glikoz düzeyini normal sı¬nırlar içerisinde tutabilecek düzeyde yeterli enerjinin alınamamasına bağlı olarak işçilerde halsizlik, yorgunluk ve bitkinlik gibi belirtiler görülür.

• Kan glikozunun düşüklüğüne bağlı olarak beyine yeterince glikoz git¬memesi sonucu, beyin fonksiyonlarında, dikkat ve algılamada sorunlar ya¬şanır. Ayrıca bilişsel fonksiyon, dikkat, algılama ve hafıza üzerinde önemli etkileri olan; özellikle B12, B6, ve folik asit gibi vitaminlerin eksik alınması da çalışma performansı ve iş kazaları yönünden sorunlara yol açabilir.

• Minerallerden demirin, vitaminlerden B12 ve folik asit yetersizliğini ne¬den olabileceği anemiler sonucu oluşan halsizlik, yorgunluk ve bitkinlik nedeniyle iş kazaları riski artabilir.

• Yağda eriyen, önemli bir antioksidan vitamin olan A vitamininin yeter¬sizliğinde gözün görme fonksiyonları bozulur.

• Çalışma öncesi saf şeker ve nişasta ağırlıklı bir beslenme şekli veya aşırı yemek yeme; daha önce de belirtildiği gibi uyku haline yol açar, kan glikozunun hızlı yükselip, kısa sürede düşmesine neden olarak hipoglise¬mi riskini artırır.

• Aşırı beslenme sonucu şişmanlayan bireyler, kazalara daha eğilim¬lidirler.

• Bazı vitaminler, özellikle B grubu vitaminleri sinir sisteminin normal çalışması, dikkat, algılama vb. fonksiyonlar için gereklidir. Bu vitaminle¬rinin yetersizliği iş kazaları yönünden işçilerde önemli sorunlara neden olabilir.